Χρησιμότητα του Κύφι - Το Αιγυπτιακό Κύφι
Από τα αρχαία κείμενα, φαίνεται πως χρησιμοποιούσαν το κύφι και σαν φίλτρο και σαν καταπραϋντικό. Το λάμβαναν εσωτερικά, σαν κατάλληλο για να καθαρίζει τα εσωτερικά όργανα, δεδομένου ότι ήταν μαλακτικό. Εκτός από αυτό, η ρυτίνη και η σμύρνα προκύπτουν από την επίδραση του Ήλιου και τα δένδρα τα εκκρίνουν σαν ανταπόκριση στη θερμότητα. Από τα συστατικά που συνθέτουν το κύφι, υπάρχουν μερικά τα οποία χαίρονται περισσότερο τη νύχτα, δηλαδή, εκείνα που είναι συνηθισμένα να ευδοκούν σε κρύους ανέμους, σκιές, δροσιές και υγρασίες.
Για το φώς της ημέρας είναι μόνο και απλό, και ο Πίνδαρος λέει στις Οδές Ολυμπίων, "πως ο Ήλιος φαίνεται «διαμέσου του εγκαταλειμμένου αιθέρα». Αλλά ο αέρας της νύχτας είναι ένα σύνθετο μίγμα φτιαγμένο σε πολλά φώτα και δυνάμεις, ακόμα και σαν σπόροι από κάθε αστέρι που ήταν πλημμήρα σε έναν τόπο. Πολύ κατάλληλα, επομένως, καίνε τη ρητίνη και τη σμύρνα την ημέρα, γιατί αυτές είναι απλές ουσίες και έχουν την προέλευσή τους από τον Ήλιο. Αλλά το κύφι, δεδομένου ότι συντίθεται από συστατικά όλων των ειδών των ιδιοτήτων, το προσφέρουν το σούρουπο."
Κάθε αναγνώστης μπορεί να έχει κατάλληλα την άποψή του.
Η λέξη «Κύφι» είναι η ελληνική ονομασία της αρχαίας Αιγυπτιακής «καπίτ», που σημαίνει «λιβάνι». Εμφανίζεται στα κείμενα των πυραμίδων και μνημονεύεται στον ιατρικό πάπυρο του Ebers Papyrus (1500 πΧ). Αποτελείται από εννέα υλικά βρασμένα σε μέλι (Lise Manniche, Sacred luxuries, σελίδα 55). Ατυχώς, τα περισσότερα από αυτά δεν εξακριβόθηκαν με βεβαιότητα.
Αλλά περίπου 1300 έτη μετά, η συνταγή για το Κύφι φαίνεται να έχει αλλάξει. Περιλαμβάνει δεκατρία υλικά και η βάση για τον πολτό δεν είναι αποκλειστικά μέλι, αλλά επίσης σταφίδες, οίνος και οίνος οάσεως (πιθανά φτιαγμένος από χουρμάδες). Υπάρχει μια συνταγή χαραγμένη στο ναό του Ένφου και μια στο ναό του Φιλαί. Τα υλικά είναι ακριβώς τα ίδια σε όλες τις τρεις περιπτώσεις και αλλάζει η αναλογία τους.
Αυτή είναι η πρώτη εκδοχή του Ένφου:
«πάρε 273 γραμμάρια από μαστίχα, ρητίνη πεύκου, αρωματικό κάλαμο, ασπάλαθο, λεμονόχορτο, δύοσμο και κανέλα».
Βάλε τα στοιχεία σε ένα γουδί και ανάμιξέ τα. Τα δύο πέμπτα από αυτό το αδειάζεις σε μια φόρμα υγρού για να στραγγίσει. Εκεί απομένει τρία πέμπτα στη φόρμα από αλεσμένη σκόνη. Πάρε 1.5 λίβρα από καθένα κύπερο, καρπούς άρκευθου, κουκούτια από πεύκο και πικερ (άγνωστο υλικό). Κάνε τα υλικά σκόνη. Ύγρανε όλα τα τα ξηρά υλικά με 2.5 λίβρες οίνο σε ένα χάλκινο δοχείο. Μισός από αυτόν τον οίνο θα απορροφηθεί από τη σκόνη, ο υπόλοιπος θα απορριφθεί. Άφησε ολονυχτίς. Ύγρανε τα 3.3 λίβρες σταφίδες με 2.5 λίβρες οίνου όασης. Ανάμιξε κάθετι σε ένα δοχείο και άφησε για 5 ημέρες. Βράσε το για να μειωθεί σε ένα πέμπτο. Τοποθέτησε 3.3 λίβρες μέλι και 1.213 γραμμάρια λιβάνι αρσενικό σε ένα καζάνι και μείωσε την ποσότητα μέχρι το ένα πέμπτο. Πρόσθεσε στο μέλι και το λιβάνι αρσενικό το Κύφι που εμποτίστηκε στον οίνο. Άφησε ολονυχτίς. Κάνε σκόνη τα 1.155 γραμμάρρια σμύρνα και πρόσθεσε στο Κύφι».
Από υπάρχουσα βιβλιογραφία προκύπτουν και άλλα.
Ο Ορειβάσιος λέει πως το σεληνιακό κύφι είναι
Βδέλλιο 7 ουγκιές, ελένιο 7 ουγκιές, άνθος σχίνου 2 ουγκιές, φασκομηλιά 5 ουγκιές, άρκευθο μικρή 50 κουκούτσια, ασπάλαθο μισή ουγκία, καρδάμωμο (κακουλές) 5 ουγκιές, κασία 5 ουγκιές, άνθος νάρδου. βαλεριάνα 2 ουγκιές, κύπερο 9 ουγκιές, ρίζα ασφόδελου 4 ουγκιές, σπόροι κυπαρισσιού 3 ουγκιές, βράθυ 4 ουγκιές, νάρδο κελτική 3 ουγκιές, κόστος 2 ουγκιές, σμύρνα 7 ουγκιές, σύκα ξερά παχιά 2 λίτρα, σταφίδες χωρίς κουκούτσια 2 λίτρα, στροβίλια (κουκουνάρια μικρά) 3 ουγκιές, τερμινθίνη (κόμμι τερεβίνθου) 1 λίτρο, τριαντάφυλλα ξερά 3 ουγκιές, στύρακα 7 ουγκιές, χοντροί χουρμάδες 1 λίτρο, μέλι 5 λίτρα, μυρωδάτο οίνο όσο χρειάζεται.
Κλαύδιος Γαληνός
Όπως λέγεται, ο Δαμοκράτης (έγραψε για φάρμακα) έφτιαξε κύφι, το οποίο λέγει, δεν είναι απλό μίγμα. Δεν παράγεται από τη γη και δεν στύβεται. Οι Αιγύπτιοι το έβαζαν στους θεούς. Το κατασκεύαζαν ως εξής:
Λευκή σταφίδα ευτραφή. Αφαιρούσαν τον φλοιό και τα κουκούτσια και την έλιωναν καλά, έβαζαν 2*12=24 δραχμές, δηλαδή 24*4,374=80.976 γραμμάρια. Το ίδιο και Τερμινθίνη κόμμι. Σμύρνα 12 δραχμές, κιννάμωμο 4 δραχμές. Σχοίνο 12 δραχμές και κρόκο 1 δραχμή και μικρά κομμάτια βαλσαμόδενδρου 3 δραχμές. Ασπάλαθο 1 δραχμή (2 μισές δραχμές). Άνθη νάρδου 3 δραχμές, κασία καλή καθαρή 3 δραχμές. Κύπειρο 3 δραχμές. Αρκευθίδες, την μικρή και μεγάλη που είναι μεγάλες σε ίση ποσότητα 9 δραχμές, κάλαμο αρωματικό επίσης 9 δραχμές. Το σωστό μέτρο σε μέλι, πολύ λίγο οίνο.
Το βδέλλιο, τον οίνο και τη σμύρνα σε μικρό γουδί έβαλαν, τα έτριβαν καλά να γίνουν παχιά σαν μέλι. Αφού τα έκαναν υγρό, έβαζαν το μέλι, τη λιωμένη σταφίδα και τα έκαναν λεία όλα μαζί, ανακατώνοντας καλά. Έκαναν μικρούς βώλους που θύμιαζαν στους θεούς.
Ο Ρούφος έλεγε πως έτσι γίνεται. Άνδρας που ήταν άριστα συνηθισμένος σε αυτήν την τέχνη. Μερικοί που δεν είχαν κιννάμωμο έβαζαν σπόρους καρδάμωμου στην όμοια ποσότητα.
Διοσκουρίδης - Περί Ύλης Ιατρικής Α – 25
«Το κύφι είναι παρασκεύασμα που χρησιμοποιείται ως θυμίαμα και είναι αφιερωμένο στους θεούς. Το χρησιμοποιούν αυτό κατά κόρο οι ιερείς στην Αίγυπτο. Προστίθεται και στα αντίδοτα και δίνεται σε ρόφημα σε όσους έχουν άσθμα. Αναφέρονται αρκετές παρασκευές του, μεταξύ των οποίων είναι και η εξής:
Μισός ξέστης (1 ξέστης= 0,274 λίτρα) από κύπερο, η ίδια ποσότητα από χοντρή άρκευθο, δώδεκα μνες (1 μνα= 436,6 γραμ.) χοντρής σταφίδας, από την οποία έχει βγει το κουκούτσι, πέντε μνες καθαρισμένου ρετσινιού, μία μνα από αρωματικό καλάμι, από ασπάλαθο και από σχοίνο, δώδεκα δραχμές (1 δραχμή = 4,32 γραμμ.) σμύρνα, εννέα ξέστες παλιού κρασιού, δύο μνες μελιού.
Αφού βγάλεις τα κουκούτσια από τη σταφίδα, κοπάνισέ την και λειώσε τη μαζί με το κρασί και τη σμύρνα. Και αφού κοπανίσεις και τα υπόλοιπα και τα κοσκινίσεις, πρόσθεσέ τα σε αυτά και άφησέ τα να μουσκέψουν μαζί για μια μέρα. Έπειτα αφού βράσεις το μέλι μέχρι να γίνει κολλώδες, πρόσθεσε το λιωμένο ρετσίνι και ανακάτεψέ τα καλά, κι έπειτα και τα υπόλοιπα. Και αφού τα λιώσεις όλα μαζί καλά, φύλαξέ τα σε πήλινο αγγείο.»
Λέγεται πως η παρασκευή του κύφι γίνεται την Πανσέληνο γιατί τούτο είναι ιερό στην Ίσιδα.
Ο Πλούταρχος λέει
«Επιπλέον θυμιατίζουν κάθε μέρα τρεις φορές προς τιμή του Ήλιου, με ρητίνη στην ανατολή, με σμύρνα όταν μεσουρανεί (δηλαδή το μεσημέρι) και με κύφι στη δύση του.»
Στο βιβλίο του ο Πλούταρχος, που ήταν ιερέας του Απόλλωνα στους Δελφούς, «περί Ίσιδος και Οσίριδος», λέει:
…….«το Κύφι είναι ένα μίγμα που αποτελείται από 16 συστατικά. Από μέλι και κρασί, σταφίδες και κύπερο, ρητίνη και σμύρνα, ασπάλαθρο και σέσελι. Επιπλέον της μαστίχας και άσφαλτο, θρύο και λάπαθο, μαζί με τα δύο είδη των καρπών ιουνιπέρου, από τους οποίους ο ένας ονομάζεται μεγάλος και ο άλλος μικρός, κάρδαμο και αρωματικό κάλαμο. Και όλα αυτά τα συστατικά δεν αναμιγνύονται κατά τύχη αλλά σύμφωνα με τις οδηγίες που αναφέρονται στα ιερά βιβλία, το οποία διαβάζονται από τους κατασκευαστές των θυμιαμάτων ενώ τα αναμιγνύουν».
Και, αν πρέπει να μιλήσω και για τα θυμιάματα της κάθε μέρας, όπως ακριβώς το υποσχέθηκα, αυτό θα μπορούσε πρώτα ο καθένας να σκεφθεί, ότι δηλαδή πάντα οι άνθρωποι δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στις ασχολίες που υπηρετούν την υγεία και ότι στις ιεροτελεστίες και καθάρσεις και τρόπους διατροφής εξίσου υπάρχει το όσιο και υγιεινό. Γιατί, θεωρούσαν ότι είναι αδιανόητο να λατρεύουν το καθαρό και αβλαβές ολικά και το αμόλυντο με σώματα και ψυχές τραυματισμένες και νοσηρές. Επειδή λοιπόν ο αέρας που κατεξοχήν χρησιμοποιούμε και με τον οποίο συνυπάρχουμε δεν έχει πάντοτε την ίδια σύνθεση και θερμοκρασία, αλλά τη νύχτα συμπυκνώνεται και πιέζει το σώμα και δημιουργεί ψυχοπλάκωμα και φροντίδες, έτσι που να γίνει βαρύθυμο και μελαγχολικό, μόλις σηκωθούν, αμέσως θυμιατίζουν με ρητίνη λατρεύοντας και εξαγνίζοντας τον αέρα με το θυμίαμα και αναζωογονούν την ψυχή που έχει μελαγχολήσει μέσα στο σώμα, γιατί η μυρουδιά έχει κάτι δυνατό και τονωτικό. Το μεσημέρι πάλι, επειδή αναπνέουν πολλές και βαριές αναθυμιάσεις, γιατί ο ήλιος με τις ζεστές του ακτίνες. τις προκαλεί από τη γη και τις αναμειγνύει με τον αέρα, θυμιατίζουν με σμύρνα. Γιατί, η θερμότητα διαλύει και διασκορπίζει τη δημιουργημένη στην ατμόσφαιρα θολότητα και ομίχλη σα λάσπη. Και οι γιατροί εξάλλου για τα λοιμώδη νοσήματα πιστεύουν πως τα βοηθούν, ανάβοντας μεγάλη φωτιά που καθαρίζει τον αέρα. Και καθαρίζει καλύτερα, αν κάψουν μυρωδάτα ξύλα, όπως είναι το κυπαρίσσι και η άρκευθος και το πεύκο.
Λένε λοιπόν ότι ο γιατρός Άρκωνας διακρίθηκε στην περίοδο του μεγάλου λοιμού στην Αθήνα, συνστώντας να ανάβουν φωτιές κοντά στους αρρώστους. Γιατί, ωφέλησε πολλούς. Και ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι οι ωραίες μυρουδιές των μύρων και των λουλουδιών και των λιβαδιών, πέρα από την ευχαρίστηση, συμβάλλουν και στην υγεία, καθώς διασκορπίζουν ήρεμα τη θερμότητα και την απλότητά τους στον ψυχρό και παγωμένο από τη φύση του εγκέφαλο. Και, αν ονομάζουν στην Αίγυπτο τη σμύρνα σαλ, που μεθερμηνευόμενο σημαίνει την απρόσκοπτη ομιλία (τη θεραπεία της μελαγχολίας) παρέχει και αυτό κάποια εξήγηση στην ομιλία για την αιτία (της επανάκτησής της).
Το κύφι πάλι είναι μίγμα από δεκαέξι συνηθισμένα είδη, από μέλι δηλαδή και κρασί και σταφίδα και κύπερο και ρητίνη και σμύρνα και ασπάλαθο και σέσελι και σχίνο και άσφαλτο και θρύο και λάπαθο με πρόσμειξη και με δύο ειδών άρκευθο, το μεγαλύτερο και το μικρότερο, καρδάμωμο και καλάμι. Και δεν τα
αναμειγνύουν έτσι τυχαία, αλλά οι παρασκευαστές του διαβάζουν και ιερές ευχές όταν τα ανακατεύουν.
Και ο αριθμός (δεκαέξι), αν και φαίνεται ότι αγαπιέται εξαιρετικά ως ο κατεξοχήν τετράγωνος που προκύπτει από τετράγωνο και που έχει μόνος αυτός την περίμετρο ίση με το εμβαδόν των τεσσάρων ίσων πλευρών του, ελάχιστα πρέπει να ομολογήσομε ότι συμβάλλει στην παρασκευή αυτού (του κύφι), αλλά τα περισσότερα φυτά που μπαίνουν στη πρόσμειξη, καθώς έχουν αρωματική δύναμη, αφήνουν γλυκιά ευωδιά και δημιουργούν ωφέλιμη ατμόσφαιρα, λόγω της οποίας ο αέρας ανακυκλώνεται, και το σώμα κινούμενο με την αναπνοή ελαφρά και άνετα δημιουργεί συνθήκες ύπνου και ξελύνει σαν κόμπους και εξαφανίζει τις στενοχώριες και εντάσεις των καθημερινών φροντίδων χωρίς να σε μεθά. Και το τμήμα μας ανοιχτό στη φαντασία και στο όνειρο το λειαίνει σαν καθρέπτη και το κάνει καθαρότερο και από τους ήχους της λύρας, που τους χρησιμοποιούσαν πριν από τον ύπνο οι Πυθαγόρειοι, εξορκίζοντας έτσι και καταπραΰνοντας τα πάθη και τους παραλογισμούς της ψυχής.
Γιατί, οι ευωδιές (ό,τι οσφραινόμαστε) πολλές φορές επαναφέρουν τις αισθήσεις μας που μας εγκαταλείπουν και πολλές φορές μας χαλαρώνουν και μας ηρεμούν, καθώς οι μικροουσίες τους εισχωρούν στο σώμα μας λόγω της λεπτότητάς τους, όπως ακριβώς υποστηρίζουν μερικοί από τους γιατρούς ότι μας πιάνει ο ύπνος, όταν η αναθυμίαση της τροφής προκαλεί κάποιο γαργαλισμό, καθώς μοιάζει να κινείται απαλά γύρω από τα σπλάχνα και να τα ψηλαφεί.
Το κύφι το χρησιμοποιούν και ως ποτό και ως αλοιφή. Γιατί, όταν πίνεται, μοιάζει να καθαρίζει το εσωτερικό μας και ως αλοιφή είναι μαλακτικό. Έξω από αυτά, η ρητίνη προκαλείται από τον ήλιο και τη σμύρνα την παράγουν τα φυτά σα δάκρυ και μερικά από αυτά που συμμετέχουν στη σύνθεση του κύφι ευδοκιμούν τη νύχτα περισσότερο, όπως όσα από την φύση τους μεγαλώνουν σε συνθήκες ψυχρών ανέμων και σκιάς και δροσιάς και υγρασίας. Γιατί, ο φως της ημέρας είναι ένα και απλό και ο Πίνδαρος, γράφει ότι ο ήλιος φαίνεται «με καθαρή ατμόσφαιρα», ενώ ο νυχτερινός αέρας είναι κράμα και πρόσμειξη πολλών φώτων και δυνάμεων, που μοιάζουν με σπέρματα που ρέουν από όλα τα άστρα σε ένα μέρος. Εύλογα λοιπόν τα πρώτα, ως απλά και οφείλοντα τη δημιουργιά τους στον ήλιο, τα καίνε την ημέρα, με τα δεύτερα όμως ως μεικτά και ποικίλα στις ποιότητες θυμιατίζουν με την έναρξη της νύχτας……..
εἰ δὲ δεῖ καὶ περὶ τῶν θυμιωμένων ἡμέρας ἑκάστης εἰπεῖν, ὥσπερ ὑπεσχόμην ἐκεῖνο διανοηθείη τις <ἂν> πρότερον, ὡς ἀεὶ μὲν οἱ ἄνδρες ἐν σπουδῇ μεγίστῃ τίθενται τὰ πρὸς ὑγίειαν ἐπιτηδεύματα, άλιστα δὲ ταῖς ἱερουργίαις καὶ ταῖς ἁγνείαις καὶ διαίταις οὐχ ἧττον ἔνεστι [τουτὶ] τοῦ ὁσίου τὸ ὑγιεινόν. οὐ γὰρ ᾤοντο καλῶς ἔχειν οὔτε σώμασιν οὔτε ψυχαῖς ὑπούλοις καὶ νοσώδεσι θεραπεύειν τὸ καθαρὸν καὶ ἀβλαβὲς πάντῃ καὶ ἀμίαντον. ἐπεὶ τοίνυν ὁ ἀήρ, ᾧ πλεῖστα χρώμεθα καὶ σύνεσμεν, οὐκ ἀεὶ τὴν αὐτὴν ἔχει διάθεσιν καὶ κρᾶσιν, ἀλλὰ νύκτωρ πυκνοῦται καὶ πιέζει τὸ σῶμα καὶ συνάγει τὴν ψυχὴν εἰς τὸ δύσθυμον καὶ πεφροντικὸς οἷον ἀχλυώδη γινομένην καὶ βαρεῖαν, ἀναστάντες εὐθὺς ἐπιθυμιῶσι ῥητίνην θεραπεύοντες καὶ καθαίροντες τὸν ἀέρα τῇ διακρίσει καὶ τὸ σύμφυτον τῷ ώματι πνεῦμα μεμαρασμένον ἀναρριπίζοντες ἐχούσης τι τῆς ὀσμῆς σφοδρὸν καὶ καταπληκτικόν.
αὖθις δὲ μεσημβρίας αἰσθανόμενοι σφόδρα πολλὴν καὶ βαρεῖαν ἀναθυμίασιν ἀπὸ γῆς ἕλκοντα βίᾳ τὸν ἥλιον καὶ καταμιγνύοντα τῷ ἀέρι τὴν σμύρναν ἐπιθυμιῶσι· διαλύει γὰρ ἡ θερμότης καὶ σκίδνησι τὸ συνιστάμενον ἐν τῷ περιέχοντι θολερὸν καὶ ἰλυῶδες. καὶ γὰρ οἱ ἰατροὶ πρὸς τὰ λοιμικὰ πάθη βοηθεῖν δοκοῦσι φλόγα πολλὴν ποιοῦντες ὡς λεπτύνουσαν τὸν ἀέρα· λεπτύνει δὲ βέλτιον, ἐὰν εὐώδη ξύλα καίωσιν, οἷα κυπαρίττου καὶ ἀρκεύθου καὶ πεύκης.
Ἄκρωνα γοῦν τὸν ἰατρὸν ἐν Ἀθήναις ὑπὸ τὸν μέγαν λοιμὸν εὐδοκιμῆσαι λέγουσι πῦρ κελεύοντα παρακαίειν τοῖς νοσοῦσιν· ὤνησε γὰρ οὐκ ὀλίγους. Ἀριστοτέλης δέ φησι καὶ μύρων καὶ ἀνθέων καὶ λειμώνων εὐώδεις ἀποπνοίας οὐκ ἔλαττον ἔχειν τοῦ πρὸς ἡδονὴν τὸ πρὸς ὑγίειαν, ψυχρὸν ὄντα φύσει καὶ παγετώδη τὸν ἐγκέφαλον ἠρέμα τῇ θερμότητι καὶ λειότητι διαχεούσας. εἰ δὲ καὶ τὴν σμύρναν παρ' Αἰγυπτίοις σὰλ καλοῦσιν, ἐξερμηνευθὲν δὲ τοῦτο μάλιστα φράζει τῆς ληρήσεως ἐκσκορπισμόν, ἔστιν ἣν καὶ τοῦτο μαρτυρίαν τῷ λόγῳ τῆς αἰτίας δίδωσιν.
τὸ δὲ κῦφι μῖγμα μὲν ἑκκαίδεκα μερῶν συντιθεμένων ἐστί, μέλιτος καὶ οἴνου καὶ σταφίδος καὶ κυπέρου ῥητίνης τε καὶ σμύρνης καὶ ἀσπαλάθου καὶ σεσέλεως, ἔτι δὲ σχίνου τε καὶ ἀσφάλτου καὶ θρύου καὶ λαπάθου, πρὸς δὲ τούτοις ἀρκευθίδων ἀμφοῖν (ὧν τὴν μὲν μείζονα τὴν δ' ἐλάττονα καλοῦσι) καὶ καρδαμώμου καὶ καλάμου. συντίθενται δ' οὐχ ὅπως ἔτυχεν, ἀλλὰ γραμμάτων ἱερῶν τοῖς μυρεψοῖς, ὅταν ταῦτα μιγνύωσιν, ἀναγιγνωσκομένων.
τὸν δ' ἀριθμόν, εἰ καὶ πάνυ δοκεῖ τετράγωνος ἀπὸ τετραγώνου καὶ μόνος ἔχων τῶν ἴσων ἰσάκις ἀριθμῶν τῷ χωρίῳ τὴν περίμετρον ἴσην ἀγαπᾶσθαι προσηκόντως, ἐλάχιστα ῥητέον εἴς γε τοῦτο συνεργεῖν, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα τῶν συλλαμβανομένων ἀρωματικὰς ἔχοντα δυνάμεις γλυκὺ πνεῦμα καὶ χρηστὴν μεθίησιν ἀναθυμίασιν, ὑφ' ἧς ὅ τ' ἀὴρ τρεπόμενος καὶ τὸ σῶμα διὰ τῆς πνοῆς κινούμενον λείως καὶ προσηνῶς ὕπνου τε κρᾶσιν ἐπαγωγὸν ἴσχει καὶ τὰ λυπηρὰ καὶ σύντονα τῶν μεθημερινῶν φροντίδων ἄνευ μέθης οἷον ἅμματα χαλᾷ καὶ διαλύει· καὶ τὸ φανταστικὸν καὶ δεκτικὸν ὀνείρων μόριον ὥσπερ κάτοπτρον ἀπολεαίνει καὶ ποιεῖ καθαρώτερον οὐδὲν ἧττον ἢ τὰ κρούματα τῆς λύρας, οἷς ἐχρῶντο πρὸ τῶν ὕπνων οἱ Πυθαγόρειοι, τὸ ἐμπαθὲς καὶ ἄλογον τῆς ψυχῆς ἐξεπᾴδοντες οὕτω καὶ θεραπεύοντες.
τὰ γὰρ ὀσφραντὰ πολλάκις μὲν τὴν αἴσθησιν ἀπολείπουσαν ἀνακαλεῖται, πολλάκις δὲ πάλιν ἀμβλύνει καὶ κατηρεμίζει διαχεομένων ἐν τῷ σώματι τῶν ἀναλωμάτων ὑπὸ λειότητος· ὥσπερ ἔνιοι τῶν ἰατρῶν τὸν ὕπνον ἐγγίνεσθαι λέγουσιν, ὅταν ἡ τῆς τροφῆς ἀναθυμίασις οἷον ἕρπουσα λείως περὶ τὰ σπλάγχνα καὶ ψηλαφῶσα ποιῇ τινα γαργαλισμόν.
τῷ δὲ κῦφι χρῶνται καὶ πόματι καὶ χρίματι· πινόμενον γὰρ δοκεῖ τὰ ἐντὸς καθαίρειν, .... χρῖμα μαλακτικόν. ἄνευ δὲ τούτων ῥητίνη μέν ἐστιν ἔργον ἡλίου καὶ σμύρνα πρὸς τὴν εἵλην τῶν φυτῶν ἐκδακρυόντων, τῶν δὲ τὸ κῦφι συντιθέντων ἔστιν ἃ νυκτὶ χαίρει μᾶλλον, ὥσπερ ὅσα πνεύμασι ψυχροῖς καὶ σκιαῖς καὶ δρόσοις καὶ ὑγρότησι τρέφεσθαι πέφυκεν· ἐπεὶ τὸ τῆς ἡμέρας φῶς ἓν μέν ἐστι καὶ ἁπλοῦν καὶ τὸν ἥλιον ὁ Πίνδαρος ὁρᾶσθαί φησιν ‘ἐρήμης δι' αἰθέρος’, ὁ δὲ νυκτερινὸς ἀὴρ κρᾶμα καὶ σύμμιγμα πολλῶν γέγονε φώτων καὶ δυνάμεων οἷον ἓν ἀπὸ παντὸς ἄστρου καταρρεόντων. εἰκότως οὖν ἐκεῖνα μὲν ὡς ἁπλᾶ καὶ ἀφ' ἡλίου τὴν γένεσιν ἔχοντα δι' ἡμέρας, ταῦτα δ' ὡς μικτὰ καὶ παντοδαπὰ ταῖς ποιότησιν ἀρχομένης νυκτὸς ἐπιθυμιῶσι.
σπερμάτων εἰς ἓν ἀπὸ παντὸς ἄστρου καταρρεόντων. εἰκότως οὖν ἐκεῖνα μὲν ὡς ἁπλᾶ καὶ ἀφ' ἡλίου τὴν γένεσιν ἔχοντα δι' ἡμέρας, ταῦτα δ' ὡς μικτὰ καὶ παντοδαπὰ ταῖς ποιότησιν ἀρχομένης νυκτὸς ἐπιθυμιῶσι.
Ο Παύλος ο Αιγινίτης αναφέρει το Κύφι. Λέγει πως το Μέγα κύφι το οποίο έχει 36 είδη, καλούν Ηλιακό. Παρέχει και την σύστασή του:
Στύραξ, σμύρνα, βδέλλιο, λάδανο, ασπάλαθο, ελένιο το καθένα 7 ουγκιές. Νάρδρο κελτική φύλλα, σπόρους κυπαρισσιού, αμμωνιακό θυμίαμα (μίγμα κόλλας και ρετσινιού) και κουκουνάρι μεγάλο ή σαν νύχι, από 2 ουγκιές (έκαστο), καρπός βαλσαμόδενδρου 3 ουγκιές. Κασσία, ίρις, σέσελι, φασκομηλιά, κύπερος, καρδάμωμο και αρωματικός κάλαμος, έκαστο 5 ουγκιές. Ρόδα ξερά, κρόκος, στάχυ νάρδου, βράθυ, ρίζα ασφόδελου, (των άλλων το εχύλισμα) καθένα 4 ουγκιές. Νακάφθους (αυτό είναι φλοιός κουκουναριάς, ήρεμου πεύκου ή άλλου δένδρου) 9 ουγκιές. Κόστος, άνθη σχοίνου καθένα 2 ουγκιές. Μεγάλη αρκευθίδα 40 τεμάχια, μικρή αρκευθίδα 50 τεμάχια. Άμωμον, τερεβινθίνη, χουρμάδες χωρίς στίγματα υγροί, έκαστο 1 ουγκιά. Ξερά σύκα χωρίς κουκούτσια, σταφίδες χωρίς κουκούτσια υγρά 2 ουγκιές έκαστο. Μέλι χωρίς αφρό υγρό 5 ουγκιές.
Ο Ποσειδώνιος λέει και ευώδη οίνο 3 ξέστες.
Το άλλο κύφι, αυτό με τα 28, λέγεται σεληνιακό.
Βδέλλιο, ελένιο καθένα 7 ουγκιές, βούρλο 2 ουγκιές, φασκομηλιά 5 ουγκιές, άρκευθο μικρή 50 τεμάχια, κάρδαμο 5 ουγκιές, ασπάλαθο 7 ουγκιές, κασσία ξύλο 5 ουγκιές, στάχυ νάρδου 2 ουγκιές, κύπερος 5 ουγκιές, ασφόδελος ρίζα και βράθυ καθένα 4 ουγκιές, καρπός κυπαρρισιού, νάρδο κελτική, μαλάβαθρο μαζί με τα φύλλα, ρόδα ξηρά καθένα 3 ουγκιές, κόστος, κρόκος καθένα 2 ουγκιές. Λάδανο, σμύρνα καθένα 7 ουγκιές, σύκα παχουλά σταφίδες χωρίς κουκούτσια καθένα υγρά 2 ουγκιές. Κουκουνάρι 8 ουγκιές, τερεβινθίνη υγρή 1 ουγκιά, στύρακας 7 ουγκιές, χουρμάδες παχουλοί υγροί 1 ουγκιά, μέλι υγρό 5 ουγκιές και οίνο ευώδης όσο χρειάζεται.